اوّل آنكه : ميّت را پسرى بزرگتر از او نباشد كه اگر بزرگتر باشد برپسر كوچك واجب نيست امّا اگر دو پسر داشته باشد يا زياده كه همه در سنّ برابر باشند واجب است كه نماز پدر را بالسّويه [ 1 ] با يكديگر قضا كنند . و اگر يك نماز باقى بماند مثل آنكه چهار پسر از او بماند و پنج نماز از او فوت شده باشد ، در اين صورت قضاى آن يك نماز برايشان واجب كفائى است ، يعنى هركدام كه بجا آورند از ديگران ساقط مىشود . دوم آنكه : پدر وصيّت نكرده باشد كه شخصى را غير پسر بزرگتر جهت نماز استيجار نمايند كه اگر وصيّت كرده باشد قضاى نماز پدر از پسر بزرگتر ساقط است [ 2 ] . و بعضى از مجتهدين شرط ثالث كرده‌اند [ 3 ] و آن ، آنست كه آن نماز به‌واسطهء بيمارى يا عذرى از پدر فوت شده باشد [ 4 ] « 1 » پس اگر عمداً بىعذر از او فوت شده باشد قضاى آن برپسر لازم نمىدانند . و بعضى ديگر شرط رابع كرده‌اند [ 5 ] و آن ، آنست كه پسر بزرگتر در وقت فوت پدر بالغ و عاقل باشد « 2 » پس اگر طفل يا مجنون باشد قضاى نماز پدر را بعد از بلوغ وعقل براو واجب نمىدانند .

--> [ 1 ] - تسويه عدل است . ( تويسركانى ) [ 2 ] سقوط به مجرّد وصيّت معلوم نيست ، پس اگر به عمل نيامد پسر بزرگتر ترك ننمايد . ( دهكردى ، صدر ) * به شرطى كه به وصيّت عمل شود وإلّا ساقط نيست . ( يزدى ) [ 3 ] احوط عدم اعتبار شرط ثالث و رابع است و احوط الحاق مادر است به پدر در اين احكام . ( تويسركانى ) * شرط نيست . ( خراسانى ، مازندرانى ) [ 4 ] اين قول ضعيف است . ( كوهكمره‌اى ) * اين قول اقوى است ، هرچند احوط عدم اشتراط است . ( يزدى ) [ 5 ] شرط نيست . ( خراسانى ، كوهكمره‌اى ، مازندرانى ) * اين شرط ثابت نيست ، بلكه اقوى و احوط عدم اشتراط است . ( دهكردى ، يزدى ) ( 1 ) محقّق حلّى ، الرسائل التسع : 258 . ابن فهد ، الرسائل العشر : 110 . ( 2 ) شهيد ، ذكرى 2 : 449 ابن فهد ، الرسائل العشر : 110 .